Орфографія · A1–B1
Ó czy u? Rz czy ż?
Ó і u в польській звучать однаково, rz і ż — теж. На слух їх не розрізнити, тому допомагають правила. Спершу таблиця, потім короткий текст, щоб перевірити себе.
Ó чи u
Коли в іншій формі слова або в спорідненому слові звучить o.
stół — stołu, wóz — wozy, nóż — noża, Kraków — Krakowa
У закінченні -ów (кого? чого? у множині), у назвах міст на -ów і в частині слова -ówka.
domów, Polaków; Tarnów, Rzeszów; złotówka, kreskówka
Без правила, треба запам'ятати.
góra, król, ogórek, późno, wróbel
На початку слова.
ucho, ulica, uczeń, umowa
Винятки: ósemka, ów, ówczesny і форми від osiem.
У частинах слова -uje, -unek, -utki, -uszek, -uch.
kupuje, maluje, rachunek, cieniutki, kwiatuszek, maluch
У кінці слова.
tu, mu, w domu, Kasiu
Rz чи ż
Коли в іншій формі слова або в спорідненому слові звучить r.
na rowerze — rower, Piotrze — Piotr, w teatrze — teatr, kolorze — kolor
Після p, b, t, d, k, g, ch, w.
przyjaciel, brzuch, trzeba, drzewo, krzesło, grzyb, chrzan, wrzesień
Винятки: після d іноді ż (dżem, dżungla, dżinsy); у деяких словах sz (pszczoła, pszenica, kształt).
У назвах професій на -arz, -erz.
malarz, kucharz, pisarz, żołnierz, rycerz
Коли в іншій формі слова звучить g, z, s або dz.
drożej — drogi, wożę — wozić, wyżej — wysoki, książka — księga, księża — ksiądz
У запозичених словах на -aż і в словах на -ież.
garaż, masaż, pejzaż; młodzież, odzież
Але talerz, kalendarz, kołnierz — через rz.
Без правила, треба запам'ятати.
rzeka, rzecz, rzadko; żaba, żona, żyć, żart
Перевір себе
Виберіть правильну літеру в кожному пропуску. Пояснення до всіх відповідей з'являться після перевірки.
Sobota w Krakowie
W sobotę Ola pojechała z c1rką do Krakowa. Rano było chłodno, więc obie włożyły ciepłe 2brania. Na Rynku kupiły t3y obwarzanki i 4ółte tulipany. Potem poszły nad Wisłę. Na b5egu wiał wiatr, prawie jak nad mo6em. Wieczorem odwiedziły znajomego leka7a. Od niedawna prac8je w szpitalu niedaleko Rynku. Na kolację podał pierogi z kapustą i dużo ogórk9w. — To był m10j najlepszy dzień! — powiedziała dziewczynka. — Mo11e wrócimy tu jeszcze raz? Do pociągu wsiadły p12ed 13smą. Ola położyła baga14 na półce, a mała od razu zasnęła jak mal15tki kotek. Ola też czuła się bardzo dob16e.
- córką
Слово córka треба запам'ятати: ó тут не пояснюється правилом. Так само góra, król, ogórek. - ubrania
На початку слова пишемо u: ubranie, ulica, ucho. Винятків мало: ósmy, ósemka, ów. - trzy
Після t пишемо rz: trzy, trzeba, trzymać. Так само після p, b, d, k, g, ch, w. - żółte
Слово żółty треба запам'ятати: ż на початку слова правилом не пояснюється. Так само żaba, żona, żyć. - brzegu
Після b пишемо rz: brzeg, brzoza, brzuch. - morzem
Morze — morski: rz чергується з r. А może (можливо) — інше слово, через ż. - lekarza
Назви професій на -arz пишемо через rz: lekarz, malarz, kucharz. - pracuje
У дієсловах на -uje завжди u: pracuje, kupuje, maluje. - ogórków
Закінчення -ów (чого? у множині) завжди з ó: ogórków, domów, Polaków. - mój
Mój — moja, moje: ó чергується з o. - Może
Może — mogę: ż чергується з g. А morze (море) — інше слово, через rz. - przed
Після p пишемо rz: przed, przyjaciel, przystanek. - ósmą
Виняток із правила «на початку слова u»: ósmy, ósemka. Ó тут, бо osiem — ó чергується з o. - bagaż
Речі на -aż, переважно запозичені з французької, пишемо через ż: bagaż, garaż, masaż. А назви професій на -arz — через rz: lekarz, malarz. - malutki
Частина -utki (зменшувальна форма) завжди з u: malutki, cieniutki. - dobrze
Dobrze — dobry: rz чергується з r.